Химик ютув усулы .
Химиявий углекислый газны ютувда химиявий реактивлер ве углекислый газ арасындаки химиявий реакциядан файдаланып, углекислый газны дым газындан айыралар. О, белли бир химиявий реактивлернинъ СО2 иле реакциягъа кирип, бирикмелер мейдангъа кетирмек хусусиетини къулланып, СО2 ни тутып ала. О, CO2 концентрациясы/къысмен басымы алчакъ олгъан ишлер ичюн, меселя, комюр-якъылгъан электростанцияларда, цемент заводларында ве челик заводларында дым газларыны тутмакъ ичюн келише. Бу усул нисбетен пишкин, донатманынъ колеми кичик олса да, мевджут санайы нумайышлары бар.
Физикий ютув усулы .
Физикий ютув тутувында белли бир физик иритиджилернинъ углекислый газ ичюн дым газындаки башкъа компонентлерге коре чокъ зияде иримек къабилиети олгъан хусусиеттен файдаланып, углекислый газны башкъа компонентлерден айырувгъа иришмек мумкюн. Физик реактивлерни къулланып тутув джерьянлары эсасен эки категориягъа болюнелер: бириси тутув реактиви оларакъ полиэтиленгликоль диметил эфирини къуллана, типик джерьянларгъа «Юнион Карбид» тарафындан ишлеп чыкъарылгъан «Селексол» джерьяны ве меним мемлекетимдеки Нанкин химия санайы ильмий-тедкъикъат институты тарафындан ишлеп чыкъарылгъан «НХД» джерьяны кире; дигери исе тутув реактиви оларакъ метанолны къуллана, типик джерьяны Алманияда Линде ве Лурджи тарафындан бераберликте ишлеп чыкъарылгъан Rectisol алчакъ-араретли метанол ювув джерьяныдыр.
Физико-химиявий ютув .
Сып-сыджакъ химиявий ве физик ютув тутув усулларындан гъайры, базы ширкетлер химиявий ве физик реактивлерни бирлештирген къарышыкъ реактивлерни къулланып, тутув джерьянларыны ишлеп чыкътылар. Бу эки усулнынъ да чалышув имтиязларыны къуллана ве физико-химиявий ютувны тутув оларакъ беллидир.
Янъы тутув технологиялары .
А. Адсорбция айырув технологиясы .
Адсорбция айырув технологиясы чешит газ компонентлерини айырмакъ ичюн адсорбент юзюндеки фааль ерлер ве чешит газ молекулалары арасындаки чекиш фаркъындан файдалана. Адсорбентнинъ газны идаре этмек къабилиети, адет узьре, онынъ специфик юзюнинъ мейданлыгъынен багълыдыр; махсус юзюнинъ мейданлыгъы не къадар буюк олса, газны ишлетмек къабилиети о къадар кучьлю ола. Демек, адсорбентлер, адет узьре, тешикли материаллардыр. Кенъ къулланылгъан адсорбентлерге молекуляр элеклер, фаальлештирильген углерод, силикагель ве фаальлештирильген глинозём я да эки ве бир къач адсорбентнинъ комбинациясы кире. Тедкъикъатларгъа коре, углекислый газнынъ молекуляр фезаий къурулышынынъ ве полярлыгъынынъ табиий хусусиетлери себебинден, адсорбентлернинъ чокъусы метан, углекислый газ, водород ве азот киби башкъа газларгъа коре углекислый газны зияде адсорбция этмек къабилиетине маликтир. Онынъ ичюн углекислый газны айырмакъ ичюн адсорбентлернинъ чокъусыны къулланмакъ мумкюн.
Б. Адсорбция айырув технологиясы .
Мембраналы айырув — белли бир мембраналы материалларда чешит газ компонентлерининъ чешит кечюв тезликлеринден файдалангъан углекислый газны тутув усулыдыр. Мембраналы айырув технологиясынынъ озеги чешит газ компонентлерине сечиджи кечиримлиликке малик олгъан мембраналы материалларны бельгилемектир; булар чокъ вакъыт ярым-кечириджи,-порлы олмагъан зарлардыр. Мембранада газ кечюви ириюв-диффузия механизмине эсаслана: мембрананынъ бир тарафында адсорбциялангъан газ молекулалары концентрация градиентининъ тесири алтында ириип, мембранагъа диффузия этелер, сонъра дигер тарафтан десорбциягъа огърайлар. Чешит газларнынъ мембранада ириюв-диффузия сурьатлары чешит олгъаны ичюн, чешит газ компонентлерининъ айырылмасына иришмек мумкюн.